Μια δράση στο Πάρκο Χλωρίδας και Πανίδας Χανίων…

elaionas_2

Σίγουρα μια μόνο το χρόνο δεν αρκεί, αλλά η Παγκόσμια ημέρα Περιβάλλοντος είναι μια καλή αφορμή για να συναντιόμαστε και να συντονιζόμαστε.

Το Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου συμμετείχε φέτος στην Εκπαιδευτική Εκδρομή Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα «Περιβαλλοντικά Εδέσματα της Γειτονιάς μου» στο πλαίσιο του Δικτύου ΕΝΑΣ ΚΗΠΟΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΟΥ & της εκπαιδευτικής δράσης ΑΣΚΛΗΠΙΑΔΑ Vol. VIIII που διοργάνωσαν η Διεύθυνση Π/θμιας Εκπ/σης Χανίων δια της Υπεύθυνης Σχολικών Δραστηριοτήτων, το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Βάμου και το Πάρκο Χλωρίδας και Πανίδας.

Μαθητές και μαθήτριες από τα ΝΓ Χωραφακίων, ΝΓ Ασή Γωνιάς, 1ο & 2ο ΝΓ Βαμβακόπουλου, 2ο ΔΣ Κουνουπιδιανών συμμετείχαν στη δράση της ομάδας του Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου με περιβαλλοντικό παιχνίδι για τα ζώα που ζουν στον ελαιώνα, τις συνήθειές τους και την προστασία τους. Παίξαμε, τρέξαμε, μάθαμε, ηρεμήσαμε, ακούσαμε τους φυσικούς ήχους,  παρατηρήσαμε τη διαφορά που κάνει η ανθρώπινη παρουσία. Γίναμε για λίγο σκαζόχοιροι, ποντικοί, κοτσύφια, κουκουβάγιες, φίδια, σκουλίκια, μυρμήγκια, σαλιγκάρια και πολλά άλλα ζωάκια που μας φιλοξένησαν στο σπίτι τους, τον ελαιώνα. Και κυρίως απολαύσαμε αυτό το φυσικό τοπίο, με την ησυχία, τις μυρωδιές  και τη θέα που μας άνοιξε την όρεξη για καλοκαιρινές εξορμήσεις…

 

elaionas

 

Κυκλάδες και φέτος! Σύρος-Τήνος-Μύκονος

Το διάστημα  29/3 – 15/4 το πρόγραμμα Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου ταξίδεψε στα σχολεία της Σύρου, της Τήνου και της Μυκόνου με πρωτοβουλία του Μανώλη Βορρίση και με τη συνεργασία και τα ενθαρρυντικά λόγια και φέτος των Υπεύθυνων Τμημάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων της Α/βάθμιας Εκπαίδευσης, Χρυσάννας Διαμαντή, και της Β/βάθμιας Εκπαίδευσης, Μαρούσας Σπαρτινού. Ήταν ουσιαστικά μια κοινή προσπάθεια, απέναντι σε όλων των ειδών τις αντιξοότητες, που μου έδωσε την ευκαιρία να βρεθώ και να συζητήσω με μαθητές και μαθήτριες για το πολυσύνθετο ζήτημα των ζώων.

Εκτός από τη Σύρο την οποία είχαμε επισκεφθεί και πέρσι, οι άλλοι δύο προορισμοί ήταν νέοι για εμάς. Νέα πρόσωπα, νέες γνωριμίες , νέες αντιλήψεις, αλλά και πολύ παλιές που αναπαράγονται.

«Οι σκύλοι ράτσας είναι καλύτεροι»

«Ο άνθρωπος είναι ανώτερο ζώο»

«Τα δελφίνια είναι ευτυχισμένα μέσα στην πισίνα γιατί κάνουν κόλπα  και τα φροντίζουν»

Οι φιλόζωοι είναι αυτοί που «τους δίνουμε τα ζώα που δεν θέλουμε», «που κλέβουν τα ζώα και τα κλειδώνουν» και που μαλώνουν όσους  πιστεύουν ότι δεν τα φροντίζουν.

«Φίδια που τα πετάνε οι οικολόγοι με ελικόπτερα μέσα σε κουτιά»

Αντιλήψεις που έχουν ακούσει κάποιοι μαθητές από μικροί και άθελά τους αναπαράγουν το ρατσισμό, τον περιορισμό της ελευθερίας στο όνομα της ασφάλειας, αλλά και τους μύθους που τελικά αποπροσανατολίζουν από τα πραγματικά προβλήματα και δημιουργούν προκαταλήψεις.

Σε κάθε ομάδα που παρακολούθησε, τουλάχιστον 4-5 παιδιά είχαν χάσει ζώα από φόλες.

Στα τμήματα που ρώτησα αν είχε γεννήσει η γάτα τους πρόσφατα, υπολογίσαμε 35-45 νεογέννητα γατάκια στο καθένα. 40 γατάκια x5 τμήματα που παρακολούθησαν σήμερα;

Ευτυχώς τα περισσότερα παιδιά, δεν φοβούνται να συναισθανθούν, και αν τους δώσεις το ερέθισμα μπορούν να φανταστούν λίγο πως μπορεί να είναι η ζωή σε κλουβί, η ζωή στο δρόμο σε ένα αφιλόξενο τοπίο, η ζωή με τα δυο πόδια μόνιμα δεμένα όπως τα παστουρωμένα ζώα της περιοχής. Και όπως πάντα, έχουν πολλά να πουν…

Έξω από τα σχολεία, άνθρωποι που αγαπούν τα ζώα, κάποια περισσότερο, κάποια λιγότερο. Όπως σε πολλές άλλες περιπτώσεις ανθρώπων που αγωνίζονται,  ήταν  έντονη η απογοήτευση για τους γύρω που δεν καταλαβαίνουν. Από πλήρη απαισιοδοξία σε σχέση με το ενδιαφέρον των υπόλοιπων κατοίκων για τα ζώα, μέχρι παράξενες διπλωματικές και μη  προσπάθειες  για να τους πείσουν για κάτι που θα έπρεπε να ήταν ξεκάθαρο: ότι το ζήτημα των ζώων δεν αφορούσε ποτέ, και ούτε πρόκειται, αποκλειστικά τους φιλοζωικούς συλλόγους και τους φιλόζωους. Έχουμε όλοι και όλες να παίξουμε ισότιμο και διαφορετικό ρόλο σε αυτό το ζήτημα, αρκεί να μπορούμε να κάτσουμε στο τραπέζι της συζήτησης ισότιμα χωρίς  «σωτήρες» και  «αυθεντίες», να αναλάβουμε (και όχι να αναθέσουμε) ευθύνες,  να  προτείνουμε και να  αποφασίσουμε μαζί.

Έτσι κι αλλιώς το ζήτημα των ζώων, όπως ξανά και ξανά αναφέρω στην τάξη, δεν αφορά ούτε μόνο όσους ζουν με ζώα στο σπίτι, ούτε μόνο όσους φροντίζουν και μεγαλώνουν κάποια ζώα, ούτε μόνο τους φιλόζωους, αλλά τον καθένα και την καθεμία. Έχει να κάνει με την κοινωνία που ονειρευόμαστε, τις σχέσεις μας με όλα τα έμβια όντα μέσα σε αυτή, την ισότητα. Έχει να κάνει με το κατά πόσο πιστεύουμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε τα πράγματα ή όχι, αν έχει νόημα να προσπαθούμε, και το ποια μέσα χρησιμοποιούμε στην προσπάθειά μας για να φτάσουμε εκεί.

Σύρος: Το πρόγραμμα παρακολούθησαν φέτος 81 μαθητές και μαθήτριες στο 3ο Γυμνάσιο Σύρου και στο  Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Σύρου. Το πρόγραμμα πραγματοποιήθηκε στο νησί με την ευγενική υποστήριξη των  helpsyroscats.com – Syros Cats.gr  – Κτηνιατρική Κλινική Κυκλάδων και Aposperitis Rooms

Syros

Τήνος:  Το πρόγραμμα παρακολούθησαν συνολικά 790 μαθήτριες και μαθητές στα σχολεία: Γυμνάσιο Τήνου, ΓΕΛ Τήνου, ΕΠΑΛ Τήνου, 1ο ΔΣ Τήνου, ΔΣ Εξωμβούργου, 2ο ΔΣ Τήνου, ΔΣ Πύργου, 3ο ΔΣ Τήνου.

patroklos

 

Με αφορμή την υλοποίηση του προγράμματος στα σχολεία, κάποιοι από όσους θέλουν να αλλάξουν την κατάσταση στο νησί, συγκεντρωθήκαμε, γνωριστήκαμε και συζητήσαμε  για τα προβλήματα αλλά κυρίως για τις λύσεις. Η συνάντηση έγινε στη Marathia, με την εκπληκτική pet friendly ομάδα της και τις vegan friendly  αξέχαστες συνταγές της που αμέσως προσφέρθηκε να μας φιλοξενήσει σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος στο νησί.

IMG_20160408_144150

Η Μαραθιά η οποία υποδέχεται τους επισκέπτες κουνώντας την ουρά της. Μας χαιρετούσε κάθε πρωί που ξεκινούσαμε για να πάμε στα σχολεία μαζί με τη Λίτσα που είχε αναλάβει να μας μεταφέρει και να καλομαθαίνει τον Ντάκο.
μαραθια

Στη Μύκονο παρακολούθησαν το πρόγραμμα 742 μαθητές και μαθήτριες από τα: Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΑΙΔΕΙΑ,  Γ.Ε.Λ. Μυκόνου,  Γυμνάσιο Μυκόνου, 2ο  ΔΣ Μυκόνου,  ΔΣ Άνω Μεράς. Το πρόγραμμα στο νησί πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη των Mykonos Animal Welfare, Ganotis Group και Mykonosrentacaronline.com.

P1020201

P1020205

 

 

 

 

 

 

 

 

Φυλλάδιο Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου

Φυλλάδιο του προγράμματος Συμβιώνω με τα Ζώα  γύρω μου για τους μαθητές
δημοτικού, με την υποστήριξη του Δήμου Χανίων.

Ένα φυλλάδιο για τους φίλους μας τα ζώα και για το τι χρειάζονται για να είναι ευτυχισμένοι.

Όλοι μαζί θα ακουστούμε πιο πολύ! 

Το παρακάτω μικρό κείμενο αποτελεί μια προτροπή προς τους μαθητές και τις μαθήτριες να εκφράσουν αυτά που θέλουν να πουν για στον κόσμο για τη σχέση τους με τα ζώα γύρω τους. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ανεξάρτητα ή μετά από την επίσκεψη στο σχολείο. Προέκυψε από ιδέα της εκπαιδευτικού Χρυσάννας και έρχεται να παροτρύνει τους μαθητές να πουν αυτά που νιώθουν, πιστεύουν και σκέφτονται όσο κι αν φοβούνται ότι μπορεί να μην ακουστούν. Το τελευταίο, μπορεί από μόνο του να γίνει αφορμή για μια άλλη, μεγάλη συζήτηση…

Μπορείτε να το τυπώσετε εδώ

Όλοι μαζί θα ακουστούμε πιο πολύ!

Εσύ τι θα ήθελες να πεις στον κόσμο για τη σχέση μας με τα ζώα γύρω μας;

Κάθε μέρα, κάθε ώρα, κάθε στιγμή, ζούμε με τα ζώα γύρω μας. Όμορφες στιγμές, αλλά και καμιά φορά και πολύ άσχημες. Κάνουμε τόσες σκέψεις, θέλουμε να πούμε τόσα πράγματα, αλλά ποιός θα μας ακούσει; Ο καθένας και η καθεμία μπορούμε να κάνουμε κάτι, αν όμως είμαστε μαζί, ακουγόμαστε και πιο πολύ!

Εσύ τι θα ήθελες να πεις στον κόσμο για τα ζώα γύρω μας; Ποιο είναι το δικό σου μήνυμα προς αυτούς που τα φροντίζουν και τα προστατεύουν; Προς αυτούς που τα χτυπούν και τα εγκαταλείπουν; Ή ακόμα προς αυτούς που τα δηλητηριάζουν;

Συζήτησε με τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές σου και γράψτε το δικό σας μήνυμα σε μία αφίσα!

Βάλτε στην αφίσα σας μια δική σας ζωγραφιά ή μια φωτογραφία που να βοηθά να καταλάβουν όλοι το μήνυμά σας!

Κολλήστε την αφίσα στο σχολείο, στη γειτονιά σας, βάλτε την ακόμα και ιστοσελίδες για να ταξιδέψει το μήνυμά σας στο διαδίκτυο. Στείλτε την και την ιστοσελίδα του Συμβιώνω με τα ζώα γύρω μου sumvionometazoa.wordpress.com

Για να φτάσει το μήνυμα σας μακριά, κι ακόμα πιο μακριά….

Ούτε τα αδέσποτα του Ηρακλείου φταίνε σε τίποτα

«Έχει χάσει κανείς από εσάς ζωάκι από φόλα;»

Αντί φωτογραφίας μαθητών, μια φωτογαφία του Μάκη, ενός αδέσποτου στη γειτονιά όπου φιλοξενούμαι. Ούτε αυτός φταίει σε τίποτα... Αν κάποιοι θέλουν να του προσφέρουν σπίτι, ας επικοινωνήσουν μέσω του blog.

Αντί φωτογραφίας από σχολείο, μια φωτογραφία του Μάκη, ενός αδέσποτου στη γειτονιά του Ηρακλείου όπου φιλοξενούμαι. Ούτε αυτός φταίει σε τίποτα… Αν κάποιοι θέλουν να του προσφέρουν σπίτι, ας επικοινωνήσουν μέσω του blog.

Από όλες τις τάξεις που ρωτήθηκαν στα 15 σχολεία που επισκέφθηκε το πρόγραμμα Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου στο Ηράκλειο το Φεβρουάριο του 2016, μόνο σε ένα σχολείο δεν είδα χέρια να σηκώνονται. Σε όλα τα άλλα, όλο και κάποια παιδιά, είτε 4, είτε 5, είτε 10 από τα περίπου 30 που συμμετείχαν σε κάθε παρουσίαση-συζήτηση είχαν μία τέτοια εμπειρία. Είτε τα ίδια, είτε κάποιος πολύ κοντινός τους. Μαζί με τα παιδιά που πόνεσαν και στενοχωρήθηκαν επειδή κάποιος άνθρωπος αποφάσισε ότι με δηλητήρια θα λύσει το ζήτημα των αδέσποτων ζώων, και μια δασκάλα, που έχασε από φόλα τη γάτα της. Θα του ευχόταν να μην ζήσει ποτέ τον πόνο που έζησε η ίδια.

«Αν μπορούσατε να πείτε κάτι σε αυτούς που βάζουν φόλες, τι θα θέλατε να τους  πείτε;» ρωτάω. Ευκαιρία να εκφράσουν τα παιδιά τις σκέψεις τους και τα συναισθήματά τους, και να δουν πως μπορούν να προλάβουν αλλά και να αντιμετωπίσουν μια τέτοια κατάσταση στο μέλλον. Απαντούν, άλλα πιο διστακτικά , και άλλα πιο θυμωμένα.

«Εγώ θα τους έλεγα – ΤΙ ΣΟΥ ΦΤΑΙΝΕ ΤΑ ΑΔΕΣΠΟΤΑ;» ήταν μία από τις απαντήσεις. Ταυτόχρονα είναι μια βασική ερώτηση. Τι φταίνε τα αδέσποτα που τα εγκαταλείπουν; Τι φταίνε που κάνουν την ανάγκη τους στο δρόμο και στο λίγο πράσινο της πόλης; Τι φταίνε που γεννούν μικρά και τα προστατεύουν; Τι φταίνε που ψάχνουν μια ήσυχη, ζεστή γωνιά να κοιμηθούν και βολεύονται στο χαλάκι της πόρτας; Τι  φταίνε που αμύνονται απέναντι σε ανθρώπους που μπορεί μερικές φορές να είναι φιλικοί, αλλά άλλες φορές είναι ακραία επιθετικοί απέναντί τους;  Τί φταίνε που πριν από χιλιάδες χρόνια κάποιοι άνθρωποι εξημέρωσαν το λύκο και την αγριόγατα, και αργότερα τα έφεραν στις πόλεις, τα έκαναν να εξαρτώνται λιγότερο ή περισσότερο από τον άνθρωπο, και τώρα πολλοί  δεν τα θέλουν και ενοχλούνται; Τι φταίνε που ακόμα και σήμερα τα ζώα θεωρούνται ιδιοκτησία όταν πωλούνται έναντι ενός μικρότερου ή μεγαλύτερου ποσού από μαγαζιά ως αντικείμενα συντηρώντας μαλιστα λογικές ανωτερότητας και κατωτερότητας με βάση τη «ράτσα;» Τι φταίνε τα ζώα «ράτσας» που θεωρούνται «κερδοφόρα» και τα άλλα, που δεν είναι ράτσας, που είναι στο δρόμο,  και θεωρούνται «ζημιογόνα» για την τουριστική οικονομία; Αν αγοράζεις ζώα ως αντικείμενα, είναι πιθανό να τους φερθείς και ως τέτοια,  και όταν σου χαλάσουν ή τα βαρεθείς να τα πετάξεις. Δεν έχω ακούσει πολλούς που να τα έχουν μαζέψει από το δρόμο και να τα βαρέθηκαν μετά.

Και επειδή πολλά  και επικίνδυνα ακούγονται αυτήν την περίοδο από «αρμόδιους» για σκέψεις και σχέδια περί ευθανασίας (χημικής δηλητηρίασης δηλαδή και πάλι) των αδέσποτων,  ας θυμίσουμε την πολύ απλή απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα.

ΤΑ ΑΔΕΣΠΟΤΑ ΔΕΝ ΣΑΣ ΦΤΑΙΝΕ ΣΕ ΤΙΠΟΤΑ

————————————————————————————————————————————–

Το πρόγραμμα Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου επισκέφθηκε δημοτικά σχολεία του Δήμου Ηρακλείου το διάστημα 15/2-26 /2 2016 σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (Τμήμα Σχολικών Δραστηριοτήτων), την εκπαιδευτική κοινότητα, τη ΖΩΦΟΡΟ Ηρακλείου, μέλος της Π.Φ.Π.Ο και με την υποστήριξη του pet friendly Capsis Astoria Hotel, του Καφέ Αθανασάκη, του Faidras Grooming και των  εθελοντών και εθελοντριών του Δήμου Ηρακλείου. Αυτή τη φορά το πρόγραμμα παρακολούθησαν περίπου 1775 μαθητές και μαθήτριες. Στη συνέχεια βάζουμε πλώρη για τις Κυκλάδες και άλλες περιοχές, ενώ ετοιμαζόμαστε για τους νέους μας  στόχους με το υπό ίδρυση σωματείο «Συμβιώνω».

 

Υλικό για μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς, για όλους μας… Υλικό για σκέψη!

 

logo_respect

Σεβασμός για όλους, όλες, όλα…

Επιτέλους!

Συγκεντρωμένο, σύγχρονο, εκπαιδευτικό υλικό, για όλες τις ηλικίες και για όλα τα θέματα που αφορούν τη σχέση μας με τα ζώα, επιλεγμένο από το υλικό διαφόρων ΜΚΟ παγκοσμίως και μεταφρασμένο στα ελληνικά.

Η ολοκληρωμένη αυτή δουλειά που έρχεται να βοηθήσει μαθητές,  

caws_logo-01-1εκπαιδευτικούς, γονείς και …όλους μας έγινε, με πολύ κόπο και όρεξη,από τη Φιλοζωική Κρήτης.  

Ανακοίνωση της ομάδας του Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου

 

Slide1Kαλή χρονιά, με θετικές αλλαγές για έναν πιο δίκαιο και αισιόδοξο κόσμο.

Σας ενημερώνουμε ότι οι παρουσιαστές και παρουσιάστριες του Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου αποφασίσαμε να συνεχίσουμε την υλοποίηση του προγράμματος στα σχολεία για το τρέχον σχολικό έτος μαζί με την ΠΦΠΟ ανταποκρινόμενοι/ες στις δεσμεύσεις μας απέναντι στην μαθητική και εκπαιδευτική κοινότητα και αξιοποιώντας την υπάρχουσα άδεια από το Υπουργείο.

Το Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου, το οποίο  δημιουργήθηκε και παρουσιάζεται στα σχολεία από το 2009 (ως Φιλοζωικός Σύλλογος Χανίων και αργότερα ως ΠΦΠΟ), από το επόμενο σχολικό έτος θα συνεχίσει να υλοποιείται μαζί με άλλες νέες δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης μέσω νέου φορέα  και σε συνεργασία με άλλους φορείς που το επιθυμούν.

Για φέτος συνεχίζουμε με παρουσιάσεις σε σχολεία των Κυκλάδων, του Ηρακλείου, της Αθήνας και ελπίζουμε και αλλού.

H ομάδα του Συμβιώνω με τα Ζώα γύρω μου

 

Η Ιστορία των εννοιών ως ερμηνευτικό πλαίσιο των συγχρόνων αντιλήψεων: Ανήκει ο άνθρωπος στο ζωικό βασίλειο;

Παπαδοπούλου Πηνελόπη και Αθανασίου Κυριάκος (2001)

Περίληψη   

Στο επίκεντρο αυτής της εργασίας βρίσκεται κυρίως η ερμηνεία των ιδεών και των συνδεδεμένων αντιλήψεων με την έννοια «ζώο», μέσω της μελέτης της ιστορικής εξέλιξης της έννοιας και των κοινωνικών πλαισίων στα οποία κάθε φορά συνέβαινε η αλλαγή. Αυτό που κυρίως θα επιχειρηθεί να ερμηνευθεί είναι η άρνηση εκπαιδευτικών και παιδιών να συμπεριλάβουν το ανθρώπινο είδος στο ζωικό βασίλειο. Στο πρώτο μέρος αυτής της εργασίας επιχειρείται μια συνοπτική καταγραφή της εξέλιξης της έννοιας «ζώο» στη Δυτική σκέψη, η ιστορική πορεία των οριοθετήσεων και των ταξινομήσεων του ζωικού βασιλείου στον ευρωπαϊκό κόσμο και η επιρροή την οποία αυτές οι ταξινομήσεις άσκησαν στη σημερινή στάση μας απέναντι στα ζώα ή και αντίστροφα  πώς οι ανθρωποκεντρικές αντιλήψεις  επηρέασαν το επιστημονικό έργο. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται τα κύρια χαρακτηριστικά, τα οποία αποδίδουν τα παιδιά του δημοτικού σχολείου στην έννοια «ζώο» και στο τρίτο μέρος παρουσιάζονται τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά που αποδίδουν εκπαιδευτικοί της Α΄/βάθμιας εκπαίδευσης.

Διαβάστε εδώ την εργασία  Η Ιστορία των εννοιών ως ερμηνευτικό πλαίσιο των συγχρόνων αντιλήψεων: Ανήκει ο άνθρωπος στο ζωικό βασίλειο;  

Ζωολογικοί Κήποι – του Κώστα Καρπαδάκη

Οι ζωολογικοί «κήποι» αποτελούν τόπους αιχμαλωσίας που χρησιμοποιούν τη δικαιολογία του εκπαιδευτικού χαρακτήρα.

Πιστεύουμε πως  το μόνο που διδάσκουν  είναι τον περιορισμό της ελευθερίας ως κάτι «φυσικό», και ταυτόχρονα αφύσικες συμπεριφορές ιδρυματοποιημένων ζώων, αποξενωμένων από το περιβάλλον τους, ένα μήνυμα εκ διαμέτρου αντίθετο στις αρχές της  περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

Με αυτή τη σκέψη  παραθέτουμε και  το άρθρο:

 Ζωολογικοί Κήποι (Μιά κριτική παρέμβαση στο άρθρο για τους ζωολογικούς κήπους)  του Κώστα Καρπαδάκη (2001)